زیارت، یکی از نماها و نمادهای تام تعظیم شعائر و پاسداشت مقام ملکوتی اهل بیت (ع) و بزرگان دین محسوب می‌شود. این که تا چه میزان می‌توان به پاسداشتی حقیقی و در خور آن بزرگواران نایل شد، وامدار انجام و رعایت پاره‌ای اصول و مبانی است. در این راستا، یکی از عواملی که می‌تواند همگان را در مسیر صحیح و شایسته قرار دهد، استفاده از تجارب پیشین است که حقیقتاً برای رسیدن به سرمنزل مقصود راهگشاست.
نوشتار حاضر برگرفته شده از تجارب ارزشمند و راهگشای فرهنگ‌بانانی است که در قالب دفتر نمایندگی بعثه، مدیر، روحانی و مداح کاروان به زیارت عتبات عالیات مشرف شده‌اند.
بنابراین از کلیه روحانیون و مداحان محترم انتظار می‌رود در همراهی زائران در سفر به عتبات عالیات، مواردی که در ذیل به آن اشاره شده است را به طور جدی مد نظر قرار داده و زائران محترم را همواره در این سفر ماندگار توجیه و راهنمایی نمایند.
۱. در تعامل و ارتباط با زائران و دیگر همراهان، تبلیغ رفتاری را بر تبلیغ گفتاری اولویت داده، با آنان با وقار و متانت و همواره دلسوزانه رفتار کنید.
۲. روحانیون عزیز در مجامع عمومی ملبس باشند و هرگز به بهانه گرمی هوا و یا هر دلیل دیگر، بدون عمامه و عبا و قبا ظاهر نشوند و شئون روحانیت را حفظ نمایند. مداحان محترم تحت عنوان امام جماعت عمل نکنند و بدون اطلاع دقیق از احکام شرعی، مسئله نگویند. هم‌چنین ضمن رعایت ظاهر از پوشیدن لباس نامناسب خودداری نمایید.
۳. هرگز با زائران شوخی نکنید؛ به ویژه در فضاهایی مانند اتوبوس و سالن غذاخوری که بانوان حضور دارند.
۴. وظایف مدیر و مبلّغ کاروان از هم جداست. ضمن رعایت کامل و هماهنگی‌های لازم، وظایف تبلغی را خودتان رأساً انجام دهید و در حضور دیگران از مدیر انتقاد نکنید. اگر سوء تفاهمی ایجاد شد به دور از چشم دیگران با متانت در جهت حل و فصل آن اقدام فرمایید. چنان‌چه به نتیجه مطلوب نایل نشدید، موضوع را به مسؤولان مربوطه منتقل و از بازگویی مشکل و اختلاف به زائران جداً بپرهیزید.
۵. مردم عراق در طول سال‌ها حاکمیت صدام و پس از آن، مصایب فراوان دیده و غالباً دچار تألّمات روحی فراوانی هستند. دشمنان نیز تلاش می‌کنند تا آنان با ایرانیان روابط حسنه نداشته باشند. بنابراین به زائران توصیه اکید نموده حتی‌المقدور با عطوفت اسلامی و سعة صدر با آنان برخورد نموده و با صبر و آرامش و دلجویی از مردم ستمدیده نسبت به خنثی‌نمودن توطئة دشمنان اقدام کنند. در این زمینه ذکر رفتار امام حسن مجتبی (ع) با مرد شامی، مفید واقع خواهد شد.
۶. همة برنامه‌هایتان را داخل صحن‌ها یا اطراف بیرونی حرم‌ها اجرا کرده و از برگزاری برنامه‌های جمعی روضه یا زیارت‌خوانی در داخل حرم پرهیز نمایید. در صورتی که از بلندگوی حرم برنامه‌ای در حال برگزاری است شما برنامه‌ای نداشته باشید.
۷. در اقامه نمازهای جماعت کوشا باشید و با ادغام جمعیت کاروان‌ها و مقدم‌داشتن یکی از روحانیون دارای وجاهت بیشتر، از برپایی نماز جماعت جداگانه پرهیز نمایید.
۸. از دو یا چند سخنرانی و مداحی همزمان در فاصله نزدیک به هم که موجب آشفتگی ذهن شنوندگان و تداخل صداها می‌گردد، خودداری کرده و برنامة خود را به اجمال و کوتاه ارائه نمایید تا مبلّغان دیگر از ارایه برنامه‌هایشان محروم نشوند.
۹. به زائران توصیه فرمایید از نام‌بردن و لعن در مجالس عمومی و برنامه‌های جمعی خودداری نمایند.
۱۰. به بانوان توصیه شود که حجاب کامل را رعایت نموده و در بازار و حرم حتی به چادر سفید اکتفا نکنند و برای خرید تنها بیرون نروند.
۱۱. به مصداق «اتقوا من مواضع التهم»، همراه زائران برای خرید به بازار نروید و خرید از محل خاصی را به آنان توصیه نکنید.
۱۲. بیان صلوات‌های بلند در حرم‌های شریف موجب سلب آرامش از دیگران می‌شود. لذا زائران را در این باره حتماً توجیه فرمایید.
۱۳. از اعمال زیر که در شأن شیعیان اهل بیت (علیهم السلام) نیست، خودداری شود:
دفن مو و ناخن در وادی السلام، خط‌کشیدن اطراف خود در وادی السلام به عنوان تعیین محل دفن، پول‌دادن برای حک‌کردن نام خود روی سنگ به امید آن که پس از مرگ روح انسان به اینجا منتقل شود، بردن خاک وادی السلام به وطن به عنوان تبرّک، نمازهای ساختگی از قبیل نماز مکتب الحسنین و نماز چاه امیرالمؤمنین و نماز و دعا زیر ناودان طلا در صحن نجف اشرف به قصد ورود و نماز باغ امام صادق (ع)، بستن قفل و گره‌زدن پارچه و نخ به ضریح‌ها و دستگیرة درب حرم‌ها و شاخه درختان، آویختن یا بستن پارچه سبز به سر یا گردن به نیت شفا یا تبرّک، نوشتن حوایج بر روی دیوارها، رفتن به زیارت حضرت ابوالفضل (ع) قبل از زیارت امام حسین (ع) به عنوان کسب اجازه، نخواندن زیارت وداع به بهانه اینکه ما خداحافظی نمی‌کنیم تا باز هم ما را بطلبند، غلتیدن روی زمین و ساییدن صورت روی خاک کوچه و خیابان قبل از تشرف به حرم امام حسین (ع).
۱۴. در عتبه و آستانه حرم‌ها سجده نکنید و قبلاً زائران را توجیه نمایید تا ناآگاهانه به عنوان پیروی از شما به جای بوسیدن عتبه حرم‌ها، امامان را سجده نکنند.
۱۵. از برگزاری هرگونه مراسم از ساعت ۱۰ شب به بعد به دلیل مزاحمت برای افرادی که در بین‌الحرمین خواب هستند، خودداری فرمایید.
۱۶. مدیریت اعمال مسجدین کوفه و سهله بر عهده شماست، اجرای آن را به دیگران واگذار نکنید.
۱۷. اعمال مقام‌های مسجدین مترتب بر هم نیستند و در هر مقام که خلوت بود، دعا و نماز آن را به جا آورید و نیز عنایت داشته باشید که این اعمال مستحب هستند و اگر زائرانی نشاط و اقبال لازم را ندارند، آنها را مجبور نکنید.
۱۸. برای رعایت مصالح افراد پیر و ناتوان در گرمای تابستان می‌توانید اعمال مسجدین را ادغام کرده و با صلاحدید و موافقت مدیر و زائران در فضای مناسب و زیر سایه، همة اعمال را انجام دهید.
۱۹. اگر از خواندن همة دعاها خسته می‌شوید می‌توانید دو یا سه کاروان را ادغام کرده و با مشارکت افراد توانمند همسفر این ادعیه را بخوانید.
۲۰. به زائران یادآور شوید ضمن فقدان ریشة تاریخی در مورد نیابت به دیگران، زائران عزیز می‌توانند در اعمال مستحبی خود قصد نیابت کنند و همه بستگان و گذشتگان خود را در ثواب شریک نمایند. در این صورت طبق حدیث امام صادق (ع) خداوند به همة آنان ثواب عطا می‌نماید، بدون آن که از ثواب زائر کاسته شود و لازم نیست برای نیابت از بستگان خود هزینه‌ای پرداخت نمایند.
۲۱. به زائران توصیه نمایید از خرید آب‌هایی که در خانه امام علی (ع) یا مقام امام زمان (عج) عرضه می‌شود، خودداری نمایند؛ زیرا این آب‌ها غالباً غیر بهداشتی بوده و فاقد ریشه تاریخی است و عرضه آنها صرفاً با هدف کسب درآمد از طریق سوء استفاده از احساسات و اعتقادات زائران صورت می‌گیرد.
۲۲. زائران گرامی می‌توانند نذورات خود را داخل ضریح امامان (ع) و حضرت ابوالفضل (ع) بیندازند یا به دفاتر نذورات صحن‌های آن بزرگواران بپردازند و از پرداخت آن به اماکن غیر معتبر و افراد ناشناس پرهیز نمایند.
۲۳. آن‌چه در حال حاضر به نام نهر علقمه در کربلا معرفی می‌شود، فاقد ریشه و سند معتبر تاریخی است و به اعتبار محله‌ای به نام الحسینی که این آب در آنجا از فرات منشعب شده «نهر الحسینی» نامیده می‌شود و آب آن به دلیل مخلوط شدن با فاضلاب‌های زیرزمینی به شدت آلوده است. لذا زائران را برای روضه و توسل به کنار آن هدایت نکنید.
۲۴. در کربلا اماکنی همچون شیر فضّه، مقام علی اکبر (ع)، مقام علی اصغر (ع)، باغ امام صادق (ع)، محل جلسه امام حسین (ع) با عمر سعد، خیمه حضرت قاسم (ع) و نیز ناودان طلای حضرت علی (ع) در نجف اشرف به دلایل زیر از برنامه زیارتی زائران خارج بوده و از بردن آنها به این اماکن خودداری نمایید:
۱/۲۴. وقوع حوادث یادشده در این اماکن مستند نیست.
۲/۲۴. بازدید زائران از این اماکن با توجه به محدویت زمان، موجب سلب توفیق زیارت از حرم‌های امام علی(ع) و امام حسین(ع) می‌شود.
۳/۲۴. حضور در اغلب این اماکن موجب تلاقی زنان و مردان نامحرم می‌شود که خود حرام شرعی است.
۴/۲۴. ازدحام زائران موجب سلب آسایش و اذیت ساکنان اطراف برخی از این اماکن است.
۵/۲۴. زمینة سوء استفاده مالی از احساسات زائران شیفته ولی ناآگاه در این اماکن فراهم است.
۲۵. در سفرهای بعدی مطالعات خود را دربارة شهدای کربلا و علمای بزرگ مدفون در نجف اشرف کامل‌تر نموده و برای پرکردن اوقات فراغت زائران به جای بازدید از اماکن بی‌سند، آنان را به زیارت قبور علما ببرید و آنان را با تفکر شیعی آشنا کنید و نیز در فرصت‌های مناسب عظمت شخصیت و جایگاه رفیع شهدای کربلا را برای ایشان تبیین نمایید.
۲۶. بعثة مقام معظم رهبری هر روز بعد از نماز صبح در صحن حرم امام حسین (ع) برنامه سخنرانی و زیارت عاشورا برگزار می‌نماید، ضمن شرکت فعال در برنامه مذکور از برگزاری برنامة موازی جداً خودداری فرمایید.
به امید موفقیت و بهروزی روزافزون ـ التماس دعا
بعثه مقام معظم رهبری در عراق
(منبع)