پرش به محتوا
پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ ذکر روز پنجشنبه: لا اِلهَ اِلَّا اللهُ المَلِکُ الحَقُّ المُبین
ستاد زیارت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

روایتگری؛ طرحی نو در عمق بخشی مفاهیم واقعه عاشورا

اخبار ستاد
روایتگری؛ طرحی نو در عمق بخشی مفاهیم واقعه عاشورا

روایتگری فعالیتی است که این روزها به برکت طرح خوبی که تعدادی از دانشجویان متدین ایرانی نگاشته اند، در معرفی بخش های مختلف فیزیکی در واقعه کربلا در حال اجراست و با استقبال خوبی نیز همراه شده است. …

علی ملا کاظمی، دانشجوی دکترای قرآن و متون اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم و عضو هیئت علمی دانشگاه دولتی دامغان، در گفتگو با خبرنگار اعزامی پایگاه اطلاع رسانی حج به کربلای معلی به تشریح برنامه روایتگری که در اماکن زیارتی شهر کربلا برگزار می شود، پرداخت و گفت: روایتگری، روشی نو در بیان مفاهیم ناب اهل بیت علیهم السلام با تأکید ویژه بر عاشورای حسینی و اتصال آن با عاشورای خمینی در راستای آماده سازی جامعه برای درک جامعه مهدوی می‌باشد.

این پژوهشگر درباره اینکه روایتگری خوب چه ویژگی دارد اظهار کرد: اعتقاد راویان این عرصه بر آن است که روایت گری خوب سه ویژگی می خواهد؛ اول آن که تأثیرگزار در بینش مخاطب باشد به این معنا که مؤثر در رفع و دفع باورهای غلط و تثبیت باورهای مثبت وی باشد. در مرتبه بعد تأثیرگزار در احساسات و عواطف وی باشد تا بتواند احساسات مثبت او را تحریک و تهییج کند به این معنا که محبت به خوب ها و خوبی ها را در وی پدید آورد و نیز مایه کنترل احساسات غلط در وی بشود تا تنفر از بدها و بدی ها در دل و جان او رسوخ کند و در مرتبه پایانی یک روایتگری خوب باید تأثیرگزار در منش و رفتار مخاطب باشد تا آن که نتیجه عملی برای ترک کار ناپسند و انجام کارهای پسندیده را برای وی به ارمغان آورد.

وی ادامه داد: روایتگری در معنای مورد نظر در این نوشتار تفاوتهای متعددی با سخنرانی‌های معمول دارد و برای کسانی که در جلساتی از این دست در عتبات مقدسه یا جاهای دیگر حضور داشته‌اند بی‌نیاز از توصیف است؛ چرا که ایشان به علم حضوری این تفاوت را دریافته‌اند اما برای آنان که هنوز تفاوت این نوع سخن گفتن برای ایشان با سخنرانی‌های خطبا چندان واضح نشده است لازم است بیان شود.

دانشجوی دکترای قرآن و متون اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم درباره سیر مطالعاتی این برنامه نیز گفت: اگر یک راوی بخواهد در مورد امام حسین(ع) و به طور کلی معصومین(ع) مطلبی بگوید یا بنویسد باید با دو بعد آن ذوات نورانی؛ یعنی بعد لاهوتی و بعد ناسوتی (یا همان افلاکی وخاکی) آشنا باشد. ما در این بخش به معرفی سیر مطالعاتی پیرامون حضرت سید الشهداء(ع) می‌پردازیم در مورد بقیه حضرات معصومین(ع) هم به همین نحو با در نظر گرفتن تفاوت های گریز ناپذیر می‌توان سیر مطالعاتی را پیشنهاد داد.

وی افزود: بر مبنای توضیحات فوق یک راوی ابتدا باید هم پیرامون وقایع نهضت عاشورا از قبل از وقوع، تا خود حادثه و نیز وقایع بعد از آن خوب مطالعه و پژوهش کند و هم در ابعاد ملکوتی آن حضرت(ع) سیر مطالعاتی برای محقق کردن این هدف اینگونه آغاز می‌شود که ابتدا باید ذهنیت راوی را از تصوراتی که در ذهن عامه مردم وجود دارد و بعضاً آمیخته با تحریفات است، پاک کرد. در راستای تحقق این هدف ابتدا لازم است راوی مطالعه خود را با یک کتاب تاریخی صرف اما قابل اطمینان که در عین حال بسیار مفصل و خسته کننده نباشد آغاز کند. در منابع، کتابی که این ویژگی را داشته باشد نفس المهموم شیخ عباس قمی است. کتاب قصه کربلا نوشته استاد محقق حجت الاسلام نظری منفرد نیز منبع مناسبی به نظر می‌رسد.

ملاکاظمی اظهار کرد: در ادامه، مطالعه کتاب دو جلدی زمینه های قیام امام حسین(ع) تألیف جمعی از نویسندگان که به همت مرکز تحقیقات اسلامی سپاه پاسداران به زیور طبع آراسته شده است و بعد از آن مجموعه شش جلدی با کاروان حسینی از مدینه تا مدینه که باز از محصولات مرکز نامبرده می‌باشد با هدف فهم تحلیلی نهضت امام حسین(ع) در دستور کار قرار خواهد گرفت.

وی مطالعه کتاب هایی که از حماسه عاشورا نگاه تحلیلی را دنبال می کنند، ضروری دانست و عنوان کرد: آثاری همچون عبرتهای عاشورا اثر حجت الاسلام خاتمی که در واقع شرح بیانات رهبر فرزانه انقلاب در موضوع عوام و خواص است، آذرخشی دیگر از آسمان کربلا مجموعه ای از سخنرانی آیت الله مصباح یزدی آغاز شود، از جمله این موارد است و در ادامه روند مطالعاتی، مطالعه پیرامون بعد دوم؛ یعنی بعد لاهوتی (افلاکی) با کتاب الخصائص الحسینیه آغاز می‌شود و در کل این مسیر همواره باید راوی طی طریق را با استاد بنماید. لازم ذکر است که در طول گذراندن این دوره های مطالعاتی ـ مباحثاتی، مطالعه کتاب هایی که در زمینه شناخت و معرفی اصحاب حضرت سیدالشهداء(ع) و نیز تحلیل و بررسی تاریخی جنگ در روز عاشورا می باشد ضروری است. در میان کتاب ها کتاب ۲ مجلدی آینه داران آفتاب (محمدرضا سنگری) و یاران شیدای حسین بن علی(ع) (مرتضی آقا تهرانی) به راویان توصیه می شود.

این دانشجوی دکتری ادامه داد: پس از گذراندن این مرحله راویانی که تاکنون با مجموعه همراه بوده‌اند و عملکرد قابل قبولی از خود برجا گذاشته‌اند، به اردوی زیارتی ـ آموزشی کربلا دعوت خواهند شد و با مکان های مختلف کشور عراق آشنا می‌شوند تا برای روایتگری از قبل آماده شده باشند. در این اردو در کنار آشنایی با حرم های مطهر ائمه(ع) مدفون در عراق راوی با فنون روایتگری در عمل نیز آشنا خواهد شد و برای این کار از اساتید برجسته کشوری در زمینه روش های تبلیغ و فنون روایتگری استفاده می شود و علاقه مندان کارگاه های متعدد روایتگری را می گذرانند پس از آن از آن جایی که برای یک تحلیل صحیح لازم است راوی از تاریخ ۲۰۰ ساله بعد از امام حسین(ع) اطلاعاتی اجمالی داشته باشند، مطالعه کتاب حیات فکری ـ سیاسی امامان شیعه تألیف حجت الاسلام رسول جعفریان یا کتاب نقش ائمه در احیای دین از علامه عسکری پیشنهاد می‌شود.

ملاکاظمی برگزاری مرحله پایانی اردوی تکمیلی را حائز اهمیت دانست و تصریح کرد: هدف پرکردن خلأهای اطلاعاتی که در سیر مطالعاتی وجود داشته است و راوی نیاز دارد در مورد آنها اطلاعاتی داشته باشند.

وی یکی از فواید و آثار این دوره های آموزشی پیرامون روایتگری کربلا را برگزیدن موضوعات پایان نامه و مقالات علمی از طرف دانشجویان عنوان کرد و گفت: برخی از دانشجویان در مسیر رشته ها تحصیلی خود موضوع امام حسین(ع) برای پژوهش های علمی برگزیده اند برای نمونه بنده در مقطع کارشناسی ارشد موضوع «گونه های نقد اخبار عاشورا» را موضوع پایان نامه قرار دادم و رساله دکتری ام نیز موضوع «آسیب شناسی اخبار و روایات عاشورا» است.

ملاکاظمی از برگزاری نشست های علمی با موضوع «الگوی مدیریتی امام حسین(ع)» توسط یکی از دانشجویان در مراکز حوزوی نیز خبر داد و اظهار کرد: این طرح با استقبال خوبی نیز روبرو شد.

یادآور می شود در این ایام علی ملاکاظمی به عنوان روایتگر برنامه های مختلفی را در کربلا در محل خیمه گاه، هتل های زائران ایران از جمله قبة آل یاسین(ع)، آل البیت(ع)، نجم کربلا و… و بعثه مقام معظم رهبری در کربلا برگزار کرده است.