حجت‌الاسلام والمسلمین حمید احمدی، مدیر آموزش معاونت فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران(ایکنا) به بررسی فاصله موجود بین فرهنگ اصیل اسلامی – ایرانی در مورد زیارت و فرهنگ عمومی ساری و جاری در مورد آن پرداخت
مدیر آموزش معاونت فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری گفت: آنچه که مد‌نظر شارع و اولیای دینی از زیارت بوده، تربیت یک انسان نورانی است و به تعبیر حضرت امام(ره) افرادی که توحید از ذهنشان به قلبشان سرایت کرده باشد و یا به تعبیر مقام معظم رهبری حج و زیارت باید درست کردن یک انسان موحد در زندگیش باشد.
وی تصریح کرد: به طور کلی زیارت با این نگاه و رویکرد در ادیان الهی مطرح و آدابی برای آن ذکر شده است تا حس حضور در مراکز نورانی و مقدس به وجود آمده و با روح فرد پیوند بخورد، اما متأسفانه سنت‌ها و آداب اجتماعی ما به دلیل برخی از کم‌کارهای صورت گرفته از سوی مبلعان دینی، عدم تبیین درست این جایگاه با فرهنگ اصیل اسلامی فاصله گرفته است.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی با اشاره به دیگاه مقام معظم رهبری و امام(ره) در حوزه زیارت، گفت: در آنچه که مد‌نظر امام و رهبری است (که برگرفته از آموزه‌های ناب دینی هستند) اولین گام و مهمترین کاری که باید در سفرهای زیارتی به خصوص حج صورت گیرد، معرفت به خود و معرفت به نفس است، اما این معرفت متأسفانه صورت نمی‌گیرد، بلکه بیشتر کارهایی انجام می‌شود که غفلت‌های ما را بیشتر می‌کند و به جای اینکه به صاحبان امر و اولیای الهی توجه کنیم به ظواهر و ذرق و برق‌های مکانی توجه نشان می‌دهیم.
وی بخشی از این مشکلات و فاصله ایجاد شده بین فرهنگ عمومی زیارت و فرهنگ اصیل آن را نشأت گرفته از غفلت مبلغان دینی، رسانه‌های جمعی، مراکز آموزشی و … دانست و اظهار کرد: متأسفانه این غفلت موجب شده فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی جمعی به درستی صورت نگیرد.
احمدی ادامه داد: هر وقت کاری در عمومیت جامعه ارزشمند می‌شود، برداشت‌های بد و سوء استفاده‌ها ممکن است از آن صورت گیرد، یا کج‌روی‌هایی در آن رخ دهد؛ اصل رفتن به زیارت یک ارزش دینی در فرهنگ ما ایرانیان است و به دلیل همین جایگاه و ارزش همواره برخی تلاش کردند، خرافه‌ها و کج‌روی‌هایی را در آن وارد کنند و با توجه به اینکه ورود این کج‌روی‌ها به تدریج و کند بوده با آن مبارزه و برخورد نشده و پیراستگی در فرهنگ زیارت صورت نگرفته است و به همین دلیل بسیاری از خرافه‌ها، رفتارهای نادرست و عقاید باطل در زیارت راه یافته است.
مدیر آموزش معاونت فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری با تأکید بر خطر توریست‌انگاری زائر، عنوان کرد: مسئله دیگری که متأسفانه امروزه به عنوان آسیب وارد شده است، در آمارهای ما هم وجود دارد و حتی بعد از انقلاب نیز در همه دولت‌ها وجود داشته است، رایج بودن این نگاه است که زائر را به عنوان توریست فرهنگی معرفی می‌کنند؛ توریست‌ها یک نگاه و رویکرد خاص به مسئله سفر دارند، زائر ما توریست نیست اگر چه نقل و انتقال زائر صورت می‌گیرد اما این زائر فقط یک نظاره‌گر نیست که حظ بصری ببرد، بلکه زائر با صاحبان مراکز مذهبی و اولیای الهی پیوند می‌خورد و بحث خودشناسی، خداشناسی و معرفت نفس در زیارت مطرح است. ما این مسائل را در میان توریست‌ها نداریم، لذا زائر یک نظاره‌گر صرف نیست، بلکه یک کنش‌گر فعال است.
وی با هشدار نسبت به این مسئله که متأسفانه جنبه‌های توریستی در سفرهای زیارتی در حال پر‌رنگ‌تر شدن است، گفت: متعاقب همین نگاه است که مسائلی مانند بازارگردی، حضور در اماکن سیاحتی و … نیز مطرح می‌شود، تجملات و مصرف‌گرایی غلبه پیدا می‌کند و مسائلی مانند پذیرایی‌های آنچنانی اصل قرار می‌گیرد، با اینکه روح اصلی زیارت این نبوده است.
احمدی با مطرح کردن این سؤال که تا چه اندازه برای حوزه‌های رفتاری، اخلاقی و دینی توجه شد است، گفت: متأسفانه مسائل اصلی زیارت(که توجه به خودشناسی، رفتار، اخلاق و …) به حاشیه رانده شده است.
وی تصریح کرد: این نگاه که زیارت اوقات فراغت و دوره سرگرمی است باید تغییر پیدا کند.
مدیر آموزش معاونت فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری در پاسخ به این سؤال که چرا فرهنگ عمومی کشورمان در مورد زیارت تبدیل شده به اینکه همه خواهان این سفر باشند، بدون اینکه به چگونگی آن فکر کنند، گفت: گاهی چشم‌وهم‌چشمی‌ها سبب می‌شود ولیمه دادن اصل شود و اصل زیارت که تحول و دریافت پیام معنوی است تبدیل به فرع شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی در مورد سازمان‌ها و نهادهایی که مسئول اصلاح و جهت‌دهی درست به فرهنگ عمومی در حوزه زیارت هستند، اظهار کرد: اگر پیام امام راحل را بخوانیم مشاهده می‌کنیم که خطاب ایشان به صاحبان قلم، رسانه‌ها، کسانی که تریبون در اختیار دارند و روشن‌فکران جامعه است، کار روشن‌فکران نقد است، اما می‌توانند با نقد اصولی و درست به رفع این معضل کمک کنند، همچنین امام دولت‌ها را خطاب قرار می‌دهد و مطرح می‌کنند که دولت‌ها در این زمینه کوتاهی کرده‌اند و علما را خطاب قرار می‌دهد که تدبیر درست انجام نداده‌اند.
وی تصریح کرد: تبین درست پدیده زیارت و حج، نحوه بهره‌برداری از این سرمایه بزرگ و نقد درست کاری است که صاحبان اندیشه و قلم می‌توانند انجام دهند؛ همچنین نظام تعلیم و تربیت، حوزه، دانشگاه و مدارس ما می‌توانند از ابتدا تبیین درستی از پدیده زیارت داشته باشند و فرهنگ عمومی درست را تبیین و ترویج کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی با اشاره به اینکه در هیچ کدام از کتاب‌های آموزشی ما مسئله زیارت و آداب آن مطرح نشده است، گفت: این کمبود جدی است و با اینکه ما فرهنگ غنی در فرهنگ شیعه و فرهنگ ایرانی در حوزه زیارت داریم، اما تبیین نه تنها این فرهنگ بلکه حتی تبیین‌های خوب گذشتگان نیز به ادبیات روز برگردانده نشده و عمومیت پیدا نکرده است.